blijf op de hoogte
Altijd als eerste op de hoogte van de laatste ontwikkelingen? Meld je dan aan voor onze automatische updates. Je ontvangt dan een mail als wij een nieuwsbericht plaatsen.
Voor leerlingen in het gespecialiseerd onderwijs vraagt het werken met (functionele) kerndoelen burgerschap om een andere aanpak. Voor deze leerlingen is het belangrijk om burgerschap te verbinden aan situaties uit het dagelijks leven. Hoe pak je dit aan? We helpen je op weg met voorbeelden, lessuggesties, artikelen en een podcast!
De conferentie Focus op Burgerschap van 11 maart 2026 van het Expertisepunt Burgerschap stond in het teken van samen leren en samenleven. Curriculumexpert Annette van der Laan van SLO gaf deze dag een sessie met Anke Visser van het Ariane de Ranitz College over het werken met functionele kerndoelen burgerschap.
“De deelnemers waren enthousiast over de sessie en herkenden zich in het verhaal van de vso school.”, geeft Annette aan. “Het kleuren van functionele kerndoelen in groen (dat doet de school al) oranje (dat vraagt nog om extra inspanning van de school) en rood (dat doet de school nog niet) vonden ze een mooie praktische manier om te inventariseren wat ze al aan de functionele kerndoelen op hun school doen en waar ze nog aan moeten gaan werken. Dat nemen de deelnemers mee naar huis. En natuurlijk was er ook voldoende tijd om met elkaar van gedachten te wisselen en te netwerken!”
In de Tjipcast burgerschap in het voortgezet speciaal onderwijs gaat Annette van der Laan in gesprek met Remko Grandia, intern begeleider in het vso. Ze leggen met voorbeelden uit dat het bij functionele kerndoelen gaat om het kennen, kunnen en ervaren van burgerschapsinhouden en dat die, voor deze doelgroep, vertaald kunnen worden naar alledaagse en concrete situaties.
Deze leerlingen leren burgerschap door te doen. Dit gaat bijvoorbeeld over het reizen met het openbaar vervoer, feedback ontvangen op je stage of een gesprek beginnen met iemand die je niet kent. Burgerschap blijkt dan geen los vak, maar iets dat samenhang zoekt met taal en rekenen, precies omdat leerlingen verbanden moeten kunnen leggen om het in het echte leven toe te passen.
Bekijk hier de podcast burgerschap in het voortgezet speciaal onderwijs
Het Expertisepunt Burgerschap heeft samen met de Sectorraad GO een inspiratiebundel ontwikkeld over burgerschap in het gespecialiseerd onderwijs. In de bundel staan zes praktijkvoorbeelden uit het speciaal basisonderwijs, speciaal onderwijs en voortgezet speciaal onderwijs. Daarnaast bevat de bundel een interview met curriculumexperts Eveline Otter en Annette van der Laan over de functionele kerndoelen burgerschap. Deze functionele kerndoelen onderscheiden zich van de kerndoelen po/vo door een focus op zelfredzaamheid, participatie en maatschappelijke betrokkenheid.
Download de inspiratiebundel burgerschap in het gespecialiseerd onderwijs
Bekijk hier direct het interview met Eveline en Annette
Met de Lessuggestie inspraak en besluitvorming krijg je praktische ideeën voor lesactiviteiten om je leerlingen te laten nadenken over hun democratische betrokkenheid in de schoolomgeving en ze te laten oefenen met inspraak en besluitvorming in de klas.
Deze lessuggestie helpt je bij het werken met de functionele kerndoelen burgerschap en is bedoeld voor zowel leraren in het vso (uitstroomprofiel dagbesteding of arbeidsmarkt) als het praktijkonderwijs en vmbo (basis en kader).
Download nu de Lessuggestie inspraak en besluitvorming
blijf op de hoogte
Altijd als eerste op de hoogte van de laatste ontwikkelingen? Meld je dan aan voor onze automatische updates. Je ontvangt dan een mail als wij een nieuwsbericht plaatsen.