Het kerndoelenteam heeft het advies van de Werkgroep referentiekader Tijd overgenomen (Eindadvies referentiekaders Ruimte en Tijd - SLO), waarin vanwege overladenheid werd voorgesteld om het aantal tijdvakken in po terug te brengen van tien naar zes en voor het vo de klassieke tijdvakken te gebruiken. De kenmerkende aspecten zijn daarbij vervangen door ontwikkelingen. Het kunstmatig onderscheid in deze periodes, verbonden aan de bijbehorende kenmerkende aspecten, wekte de suggestie dat historische verschijnselen 'opgesloten' waren in een bepaald tijdvak, terwijl in werkelijkheid belangrijke historische ontwikkelingen zich over de begrenzing van tijdvakken heen voltrokken.
Aardrijkskunde heeft als vak fysisch-geografische en sociaal-geografische invalshoeken. De sociaal-geografische inhouden en invalshoeken zijn binnen het leergebied mens en maatschappij terug te vinden. De fysisch-geografische inhouden zijn bij het leergebied mens en natuur terug te vinden. Tussen de leergebieden mens en maatschappij en mens en natuur heeft afstemming plaatsgevonden zodat er geen dubbelingen bestaan. Tegelijkertijd is het van belang om te benadrukken dat deze opdeling kunstmatig is en er altijd sprake is van wederzijdse beïnvloeding: de natuurlijke omgeving beïnvloedt mensen en samenlevingen, en mensen beïnvloeden hun natuurlijke omgeving. Onderwijs ontstaat altijd uit een mix van kerndoelen.
De vensters van de Canon van Nederland dienen ter illustratie van historische verschijnselen: ontwikkelingen, gebeurtenissen, personen en voorwerpen. Om overladenheid te voorkomen wordt niet de gehele Canon van Nederland voorgeschreven. Scholen kunnen deze vensters naar eigen inzicht selecteren en toepassen in hun onderwijs. Ook kunnen ze gebruikmaken van vensters uit lokale en/of regionale canons.
Het handelingsperspectief dat leerlingen ontwikkelen met de kerndoelen burgerschap krijgt betekenis binnen onder andere het leergebied mens en maatschappij. Leerlingen verkennen hoe zij zich verhouden tot maatschappelijke vraagstukken of andere kennishouden en welke rol zij daarin kunnen spelen. De kerndoelen burgerschap beschrijven hoe leerlingen kunnen omgaan met democratische waarden en diversiteit en hoe zij maatschappelijke en democratische betrokkenheid kunnen vormgeven.
Mens en maatschappij beschrijft vooral kennisinhouden ten aanzien van diversiteit, invloed en macht en maatschappelijke vraagstukken. Ook besteedt mens en maatschappij aandacht aan de sociale ontwikkeling van leerlingen. Hieronder vallen ook emotionele, relationele en seksuele ontwikkeling.
In het domein mens en tijd wordt op verschillende manieren aandacht besteed aan slavernij en koloniale geschiedenis. Leerlingen leren over de verschijnselen in het kader van de historische ontwikkelingen die opgenomen zijn in kerndoel 27a po en 26a vo. De doorwerking van deze historische ontwikkelingen tot de dag van vandaag heeft eveneens een plaats in de kerndoelen: 27c po en 26c vo
Duurzaamheid is expliciet opgenomen in kerndoelen bij de leergebieden mens en maatschappij, mens en natuur en burgerschap en daarmee wettelijk verplichte inhoud. Daarnaast fungeert het thema in andere leergebieden als context of toepassingsgebied.
Mens en maatschappij
In mens en maatschappij is duurzaamheid stevig verankerd in kerndoel 25B (po)/24B (vo) over maatschappelijke vraagstukken. Daarin wordt duurzaamheid geplaatst in de context van onderzoek doen: leerlingen leren maatschappelijke problemen – waaronder duurzame vraagstukken – analyseren met behulp van kennis, denkwijzen en vaardigheden. Andere kerndoelen, zoals kerndoel 26B (po)/25B (vo) over de aarde als leefomgeving en kerndoel 28A (po)/27B (vo) over economische keuzes en hun impact op de natuurlijke omgeving, dragen inhoudelijk bij aan het begrijpen van duurzame ontwikkeling. Voor het vo wordt daar in kerndoel 25C het evalueren van toekomstscenario's en in kerndoel 27 het begrip van economische keuzes op de leefomgeving aan toegevoegd. Het curriculum richt zich daarmee niet alleen op het omgaan met de gevolgen van bijvoorbeeld klimaatverandering, maar ook op het ontwikkelen van vermogens om verandering te bewerkstelligen en innovatieve oplossingen te bedenken.
Mens en natuur
Ook in mens en natuur krijgt duurzaamheid een duidelijke plek. Een paar voorbeelden: kerndoel 29A (po/vo) benadrukt het belang van dat leerlingen onderzoeken welke mogelijkheden, perspectieven en oplossingen er zijn voor verschillende vraagstukken en wat dit met je doet. Duurzaamheid, gezondheid, natuurbeheer en ruimtelijke inrichting worden daarbij expliciet genoemd. Werken aan kerndoel 32 (po)/33 (vo) geeft de leerlingen inzicht in (veranderingen) in natuurverschijnselen, weer, klimaat en ecosystemen en de menselijke invloed hierop en afhankelijkheid ervan. Met kerndoel 30C (po/vo) geven we aandacht aan energievraagstukken. Voor vo is dat aan planetaire grenzen verbonden.
Burgerschap
In het leergebied burgerschap is duurzaamheid onderdeel van maatschappelijke betrokkenheid. Hierbij gaat het nadrukkelijk over het nemen van verantwoordelijkheid voor het welzijn van anderen en het bijdragen aan de samenleving. Dit is terug te vinden in kerndoel 21B (po)/20B (vo).
Andere leergebieden
In leergebieden als digitale geletterdheid, kunst & cultuur, rekenen-wiskunde en Nederlands fungeert het thema als context of toepassingsgebied. Daarmee krijgen scholen ruimte om duurzaamheid op verschillende manieren te verbinden met hun onderwijs.
Lees verder in de nieuwsupdate Duurzaamheid verankerd in nieuwe kerndoelen.