blijf op de hoogte
Altijd als eerste op de hoogte van de laatste ontwikkelingen? Meld je dan aan voor onze automatische updates. Je ontvangt dan een mail als wij een nieuwsbericht plaatsen.
Met burgerschap leren leerlingen hoe ze kunnen bijdragen aan onze democratische en diverse samenleving. Sinds 2006 zijn scholen verplicht om aandacht te besteden aan burgerschap. In de bestaande kerndoelen van verschillende leergebieden zitten al onderdelen die raken aan burgerschap. Maar met de ontwikkeling van deze nieuwe kerndoelen voor burgerschap maakt het leergebied nu voor het eerst expliciet onderdeel uit van het curriculum. Dat geeft houvast en overzicht.
“Scholen zijn al volop bezig met burgerschapsonderwijs, maar moesten tot nu toe zelf de puzzel leggen over wat er aan bod moest komen,” vertelt Luuk. “Doordat burgerschap zo versnipperd door leergebieden heen zat was niet altijd duidelijk wat scholen voor burgerschap moesten aanbieden. De nieuwe kerndoelen maken duidelijk wát er aan bod moet komen. Maar scholen blijven vrij in hoe ze dit vertalen naar onderwijs dat aansluit bij hun leerlingen en hun omgeving. Het wat ligt vast, het hoe bepaal je als school zelf.”
Waar gaat burgerschap dan precies over? “Burgerschapsonderwijs stimuleert het democratisch zelfvertrouwen van leerlingen,” legt Matthijs uit. “Ze ontdekken wat het betekent om te leven in een democratische en diverse samenleving én hoe ze die mede kunnen vormgeven.”
Leerlingen leren daarom niet alleen óver de basiswaarden van een democratische rechtstaat. Het is belangrijk dat ze ook oefenen met de vaardigheden die horen bij een samenleving die gebaseerd is op vrijheid, gelijkwaardigheid en solidariteit. Matthijs: “Denk aan respectvol communiceren, omgaan met meningsverschillen, conflicten oplossen of het eigen oordeel even uitstellen.”
De school is bij uitstek de plek om deze vaardigheden te ontwikkelen. “Een school is een mini-samenleving,” zegt Luuk. “Hier kunnen leerlingen in een veilige omgeving oefenen met democratisch handelen. Dat kan op allerlei manieren: samen klassenregels opstellen, meedenken over schoolbeleid of verantwoordelijkheid nemen binnen de school. Zo wordt burgerschap concreet en betekenisvol.”
Maar burgerschap stopt niet bij de schooldeur. “Leerlingen verkennen ook hoe ze iets voor anderen kunnen betekenen en hoe ze vorm kunnen geven aan maatschappelijke betrokkenheid,” aldus Matthijs. “Dat kan binnen de school, bijvoorbeeld door het organiseren van een opruimactie van zwerfafval op het schoolplein. Maar ook daarbuiten, in samenwerking met de wijk of lokale organisaties. Denk aan een inzamelingsactie met een vereniging of een kaartenactie voor ouderen in een verzorgingstehuis. Zo ervaren leerlingen dat hun inzet ertoe doet.”
Burgerschap is een leergebied dat bij uitstek betekenis kan krijgen binnen de context van andere leergebieden. Luuk geeft een voorbeeld: “Gesprekken over seksuele ontwikkeling en diversiteit binnen mens en maatschappij dragen bij aan respectvol omgaan met elkaar. En bij bewegen en sport oefenen leerlingen met samenwerken en samen beslissingen nemen.”
Zijn advies aan scholen: “Kijk eerst goed naar je eigen context. Hoe sluit jullie onderwijsvisie aan op de kerndoelen van het leergebied burgerschap en wat doen jullie al? Van daaruit kun je bepalen welke doelen van burgerschap nog ontbreken en hoe je die een plek geeft in het schooleigen curriculum.”
Het uiteindelijke doel? Matthijs verwoordt het zo: “Dat leerlingen zich ontwikkelen tot verantwoordelijke en kritisch denkende burgers. Die vertrouwen hebben in hun eigen mogelijkheden om bij te dragen aan de samenleving.”
Naast burgerschap zijn ook voor acht andere leergebieden nieuwe kerndoelen opgeleverd.
Je vindt de nieuwe kerndoelen in de kerndoelenbundels. Download de bundels op actualisatie van de kerndoelen, SLO. En hoewel ze nog niet zijn vastgelegd in de wet kun je hier al wel mee aan de slag.
blijf op de hoogte
Altijd als eerste op de hoogte van de laatste ontwikkelingen? Meld je dan aan voor onze automatische updates. Je ontvangt dan een mail als wij een nieuwsbericht plaatsen.