Nieuwe kerndoelen mens en maatschappij: wat verandert er?

Redactie Geplaatst op 07 januari 2026

 

Op 21 november leverden we de definitieve conceptkerndoelen mens en maatschappij op aan het ministerie van OCW. Wat verandert er precies ten opzichte van de huidige kerndoelen? En wat gaan leerlingen hiervan merken? We vroegen het aan Matthijs Driebergen, curriculumexpert mens en maatschappij bij SLO.

Binnen mens en maatschappij ontwikkelen leerlingen maatschappelijke geletterdheid. Ze leren de samenleving begrijpen vanuit verschillende invalshoeken. Inhouden uit geschiedenis, aardrijkskunde en economie komen hier samen. Vanuit deze invalshoeken gaan leerlingen aan de slag met maatschappelijke vraagstukken.

Verschillende perspectieven

“Veel blijft hetzelfde, want de inhouden van de vakken aardrijkskunde, geschiedenis en economie veranderen niet zomaar van de een op de andere dag”, vertelt Matthijs. “Maar er verschuiven wel accenten. Er is bijvoorbeeld meer aandacht voor het leren kijken naar de wereld vanuit verschillende perspectieven, ook van groepen die van oudsher minder gerepresenteerd zijn in het geschiedenisonderwijs.” Daarnaast wordt het denken over maatschappelijke vraagstukken nadrukkelijker onderdeel van het curriculum, zodat leerlingen beter zijn toegerust om deel te nemen aan de samenleving. Hier kunnen grote thema's aan de orde komen, zoals duurzaamheid, het omgaan met klimaatverandering of overheidsbeleid rondom het herverdelen van inkomen. Volgens Matthijs biedt dit ook kansen om lokale vraagstukken de klas in te brengen: “Bijvoorbeeld door in gesprek te gaan met de wethouder over de voor- en nadelen van de aanleg van een snelweg in de omgeving van de school.”

Toepassen van denkwijzen

Leerlingen gaan meer oefenen met denkwijzen die kenmerkend zijn voor de vakken aardrijkskunde, geschiedenis en economie. Ze passen deze toe binnen de context van de vakken, maar ook bij vakoverstijgende maatschappelijke vraagstukken, zoals woningnood of klimaatadaptatie. Hierbij zetten ze vakkennis uit verschillende disciplines in. Matthijs: “Een voorbeeld hiervan is scenariodenken in aardrijkskunde. Laat leerlingen bijvoorbeeld verschillende scenario's rondom bevolkingsgroei ontwikkelen. Daarbij komen vragen aan bod als: wat betekent dit voor de ruimtelijke inrichting van ons land, hoe verdelen we de ruimte eerlijk en welke waarden of belangen botsen hier?”

Van kenmerkende aspecten naar historische ontwikkelingen

Een andere belangrijke verandering zit in de tijdvakindeling bij geschiedenis. In plaats van te werken met de oude lijst van kenmerkende aspecten, richt de nieuwe tijdvakindeling zich op historische ontwikkelingen. Matthijs: “Ook hier is meer aandacht voor de toepassing van denkwijzen, zoals continuïteit en verandering of van oorzaken en gevolgen. Er is meer ruimte voor begrip, in plaats van het aanbieden en onthouden van losse feiten.” Volgens Matthijs zorgt deze aanpak niet voor meer overladenheid in het programma: “Het aantal tijdvakken is teruggebracht en ontwikkelingen die zich over een langere periode afspelen kunnen makkelijker behandeld worden. Met de nieuwe kerndoelen ontstaat meer ruimte voor maatschappelijke vraagstukken en voor structureel werken met denkwijzen. Leerlingen leren niet alleen wát er gebeurt, maar leren ook hoe je dat kunt onderzoeken en beoordelen. Uiteindelijk zorgt dit ervoor dat leerlingen meer grip ontwikkelen op de complexe uitdagingen waar de samenleving voor staat.” 

Bekijk de kerndoelen en ga aan de slag

Naast mens en maatschappij zijn ook voor acht andere leergebieden nieuwe kerndoelen ontwikkeld. 

"De kerndoelen vormen samen een ambitieus en betekenisvol curriculum. Ze geven richting én ruimte aan het veld. Ze beschrijven wat leerlingen moeten kennen, kunnen en ervaren. Daarmee kun je als school met een frisse blik kijken naar je onderwijsaanbod en leermiddelen"

Mirjam Brand – programmamanager Actualisatie kerndoelen SLO

Je vindt de nieuwe kerndoelen in de kerndoelenbundels voor het po en onderbouw van het vo. Download de bundels op actualisatie van de kerndoelen SLO. En hoewel ze nog niet zijn vastgelegd in de wet kun je hier al wel mee aan de slag.

wil je dit delen?

blijf op de hoogte

Altijd als eerste op de hoogte van de laatste ontwikkelingen? Meld je dan aan voor onze automatische updates. Je ontvangt dan een mail als wij een nieuwsbericht plaatsen.

Aanmelden updates

* zijn verplicht
Leergebieden